به گزارش خبرگزاری recive به نقل از ایسنا، «پینوکیو» را بیشتر با اقتباس مشهور «دیزنی» در سال ۱۹۴۰ میشناسیم؛ پسری چوبی که به دست پیرمرد مهربانی به نام «ژپتو» خلق شده و تنها آرزویی که در سر دارد این است که یک روز به پسری واقعی تبدیل شود. اما دنیای «پینوکیو» وسیعتر از چیزی است که به نظر میرسد. با دقتی بیشتر درمییابیم که در گذر زمان نسخههای متفاوتی از این پسرک چوبی در ذهنمان نقش بسته است. گویی داستان «پینوکیو» همیشه حرف تازهای برای گفتن دارد. حتی فیلمساز کارکشتهای مثل «گیرمو دل تورو» در سال ۲۰۲۲ سراغ روایت داستان این عروسک چوبی رفت. «پینوکیو»، فراتر از سینما، حتی بر فرهنگ جهانی هم تاثیر عمیقی گذاشت. کارتونهای سیاسی که از بینی دراز او برای نقد دروغگویان استفاده میکنند و کشف علمی «اثر پینوکیو» در سال ۲۰۱۲ که نشان میدهد دمای بینی هنگام دروغ افزایش مییابد، همه ابعاد مختلفی از جهان بزرگ این شخصیت خیالیاند. زوایای متفاوت نگاه به این شخصیت به ما کمک میکنند درک کنیم چگونه یک داستان ترسناک کودکانه میتواند اینچنین موفق، ماندگار و تأثیرگذار شود.
تأثیر بر فرهنگ ایتالیا
«ماجراهای پینوکیو» اثر «کارلو کولودی» در سال ۱۸۸۳ میلادی، یعنی تنها ۱۳ سال پس از اتحاد ایتالیا در سال ۱۸۷۰ منتشر شد. در این سال جنبشی سیاسی اجتماعی در ایتالیا شکل گرفت که در ادامه آن دولتهای مختلف شبهجزیره ایتالیا گرد هم آمدند و یکی شدند.
«کولودی» در بحبوحه همین آشفتگیها این داستان را نوشت. «پینوکیو» فقط یک قصه ساده کودکانه نبود. این اثر به عنوان تمثیلی از ایتالیای پس از اتحاد ۱۸۷۰ عمل میکرد. در شرایطی که کشور از نظر اجتماعی هنوز آشفته بود، ادبیات کودکان به ابزاری برای آموزش «آگاهی ملی متحدکننده» تبدیل شد. پینوکیو فقیر که تنها زمانی پسر خوبی محسوب میشد که مسئولیت اجتماعی را میپذیرفت، الگویی برای طبقات پایین و متوسط جامعه بود تا با پذیرش اخلاق کاری و تحصیل، به هماهنگی ملی کمک کنند.
پینوکیو در ایتالیا آثاری عینیتر نیز از خود برجای گذاشته است. به عنوان عنصری ماندگار و مدرن از تأثیر پینوکیو بر فرهنگ ایتالیا، «پارک پینوکیو» در منطقه کولودی واقع در ایتالیا شامل مجسمههای فلزی و درختکاریهای هنری است که صحنهها و شخصیتهایی از «ماجراهای پینوکیو» را به تصویر میکشند. این پارک که در سال ۱۹۵۶ افتتاح شد، شامل مجسمههای برنزی و بازنماییهایی از شخصیتهای رمان است. این پارک ۷۳ سال بعد از انتشار کتاب و ۱۶ سال بعد از اقتباس دیزنی تاسیس شده که خود گواهی بر جذابیت زمانگریز این داستان است.
وقتی عروسک چوبی از مرزهای بینالمللی عبور کرد
والت دیزنی با اقتباس خود در سال ۱۹۴۰، داستان اصلی کولودی را به شدت تغییر داد. او تنبیههای خشن نسخه اصلی را حذف کرد، شخصیتها و وقایع را متفاوت از اصل نشان داد و یک پینوکیو آمریکاییشده خلق کرد که تا امروز بر فرهنگ غربی مسلط است. دیزنی، پینوکیو را از مرزهای ایتالیا خارج و به چهرهای جهانی تبدیل کرد.
داستان گیرای پینوکیو باعث شد که بارها در قالب پروژههای متفاوت بازآفرینی شود. لایواکشن «پینوکیو» محصول ۲۰۲۲ با بازی «تام هنکس» و به کارگردانی رابرت زمکیس روایت جدید این داستان توسط «دیزنی» بود. اخیرا پروژههایی مثل فیلم گیرمو دل تورو نشان دادهاند که علاقه به بازگرداندن نسخه تاریک و اصلی کولودی دوباره زنده شده است.
حتی استفاده از نمادینترین ویژگی صورت پینوکیو یعنی بینی بزرگشده در اثر دروغ گفتن در کاریکاتورهای سیاسی، یکی از بارزترین مثالهای تاثیر این شخصیت در ابعاد جهانی و بهویژه در موضوعات سیاسی و اجتماعی است.
«اثر پینوکیو»
در سال ۲۰۱۲، محققان روانشناسی از دانشگاه گرانادا در اسپانیا اعلام کردند در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدهاند که دمای صورت در بینی و عضلات اربیتال گوشه داخلی چشم در هنگام دروغ گفتن افزایش مییابد. محققان این پدیده گرمایی را به ناحیهای از مغز، مرتبط دانستند که در آگاهی و تنظیم دمای بدن نقش دارد، زیرا افزایش فعالیت مغز در آن ناحیه با دروغ و تجمع گرمایی بینی مطابقت داشت. نامگذاری این کشف به نام پینوکیو نشان میدهد که پیوند بین بینی و دروغگویان چقدر قوی است!
۲۴۲۲۴۳