آیا پلتفرم‌ها عمداً کودکان را معتاد می‌کنند؟ آغاز دادگاه تاریخی علیه Meta و یوتیوب

ادعای آسیب روانی ناشی از «اعتیاد دیجیتال»

شاکی این پرونده، زنی ۲۰ ساله، مدعی است که استفاده مداوم از اینستاگرام و یوتیوب در دوران کودکی باعث بروز مشکلات جدی روانی از جمله افسردگی شدید و افکار خودکشی در او شده است. وکلای او می‌گویند این پلتفرم‌ها به‌طور آگاهانه از سازوکارهایی استفاده کرده‌اند که مغز کودکان را درگیر نگه می‌دارد.
به گفته تیم حقوقی شاکی، قابلیت‌هایی مانند اسکرول بی‌پایان، پخش خودکار و الگوریتم‌های توصیه‌گر نه برای بهبود تجربه کاربری، بلکه با هدف افزایش زمان حضور کودکان و در نتیجه افزایش درآمد تبلیغاتی طراحی شده‌اند.

وکیل شاکی در دادگاه اعلام کرده است که اسناد داخلی شرکت‌ها نشان می‌دهد مدیران این پلتفرم‌ها از تأثیرات منفی محصولات خود بر سلامت روان کودکان آگاه بوده‌اند. به گفته او، برخی تحقیقات داخلی نشان می‌دهد این شرکت‌ها به‌جای اصلاح طراحی، بر حفظ کاربران خردسال تمرکز کرده‌اند.
در این پرونده از مفهوم «اعتیاد از طریق طراحی» یاد شده؛ مفهومی که بر این ایده استوار است که ساختار فنی و روان‌شناختی پلتفرم‌ها به‌طور هدفمند برای ایجاد وابستگی رفتاری طراحی شده‌اند.
 

دفاع Meta و گوگل

وکلای Meta و Google این اتهامات را رد کرده‌اند و تأکید دارند که مشکلات روانی شاکی ریشه در عوامل شخصی، خانوادگی و شرایط زندگی او داشته و نمی‌توان آنها را مستقیماً به استفاده از شبکه‌های اجتماعی نسبت داد.
نمایندگان این شرکت‌ها همچنین بر اقداماتی مانند ابزارهای کنترل والدین، محدودیت‌های سنی و سیاست‌های ایمنی کودکان تأکید کرده‌اند و گفته‌اند پلتفرم‌های آن‌ها به‌طور مستمر در حال بهبود سازوکارهای حفاظتی هستند.
 

پیامدهای گسترده برای صنعت فناوری

کارشناسان حقوقی معتقدند در صورت صدور رأی به نفع شاکی، این پرونده می‌تواند راه را برای هزاران شکایت مشابه علیه شرکت‌های فناوری باز کند و فشار قانونی بی‌سابقه‌ای بر شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های ویدیویی وارد سازد.
در حال حاضر نیز پرونده‌های متعددی علیه شرکت‌هایی مانند Meta، Google و TikTok در دادگاه‌های آمریکا در جریان است که همگی به نقش طراحی پلتفرم‌ها در آسیب‌های روانی کودکان و نوجوانان اشاره دارند.