چگونه سبک زندگی سالم، تاب‌آوری در برابر استرس را افزایش می‌دهد؟

به احتمال قریب به یقین، افرادی را در اطراف خود می‌شناسید که هرگز خونسردی خود را از دست نمی‌دهند؛ حتی در موقعیت‌هایی که بسیاری از افراد را دچار وحشت می‌کند. پرسش اینجاست که این افراد چگونه توانایی حفظ آرامش خود را در شرایط فشار روانی حفظ می‌کنند؟

پاسخ را باید در مفهوم «انعطاف‌پذیری روان‌شناختی» جستجو کرد.

لینا بگداچه، دانشیار مطالعات سلامت و تندرستی در دانشگاه بینگهمتون در ایالت نیویورک، در این باره توضیح می‌دهد: «این افراد قادر هستند شیوهٔ تفکر خود نسبت به موقعیت‌های تنش‌زا را تغییر دهند و سپس از منابع شناختی مغز برای مقابلهٔ مؤثر با استرس بهره گیرند.»

وی به همراه همکاران خود، به تازگی نتایج یک پژوهش میدانی را منتشر کرده است که بنیان‌های این توانایی (یعنی سازگاری سازندهٔ افکار، هیجانات و رفتارها با شرایط متغیر) را روشن می‌سازد. یافته‌های این تیم تحقیقاتی به تازگی در نشریهٔ «سلامت کالج آمریکا» (American Journal of College Health) به چاپ رسیده است.

در این مطالعه، پژوهشگران از چهارصد و یک نفر از دانشجویان دانشگاه (که پنجاه و هشت درصد آنان را زنان تشکیل می‌دادند) در خصوص الگوی تغذیه، عادات خواب، میزان تحرک بدنی، مصرف الکل و ماری‌جوانا، و سایر عوامل مرتبط سؤال کردند.

نکتهٔ کلیدی حاصل از این پژوهش آن بود که دانشجویانی که سبک زندگی سالم‌تری را دنبال می‌کردند، از وضعیت بهتری برای مقابله با تنش‌های روانی برخوردار بودند.

مطابق یافته‌ها، مصرف صبحانه به میزان پنج بار یا بیشتر در هفته، و همچنین ورزش روزانه به مدت حداقل بیست دقیقه، از طریق فرآیندهای انعطاف‌پذیری روان‌شناختی با میزان بالاتری از تاب‌آوری (resilience) ارتباط معناداری داشت. در مقابل، مصرف ماری‌جوانا، خوردن مکرر فست‌فود، و پرخوری در ساعات پایانی شب با کاهش این شاخص‌ها مرتبط بودند. این مطالعه همچنین نشان داد که مصرف مکمل روغن ماهی چهار بار یا بیشتر در هفته می‌تواند تأثیر مثبتی در این زمینه داشته باشد.

لازم به ذکر است که بگداچه در پژوهش‌های پیشین خود نیز ثابت کرده بود که تغذیهٔ مناسب، تاب‌آوری روانی را افزایش می‌دهد، در حالی که رژیم غذایی ناسالم، آن را تضعیف می‌کند. اما آنچه پژوهش جدید را متمایز می‌سازد، افزودن قطعه‌ای حیاتی به این پازل است: «انعطاف‌پذیری روان‌شناختی» همان مسیری است که از طریق آن، تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی، نهایتاً منجر به شکل‌گیری تاب‌آوری می‌شود.

بگداچه در یک نشست خبری در این خصوص اظهار داشت: «نکتهٔ نوآورانهٔ این پژوهش آن است که رژیم غذایی و سبک زندگی، نه تنها به‌طور مستقیم شما را در برابر استقامت‌آورتر می‌سازند، بلکه به شما کمک می‌کنند تا انعطاف‌پذیری روانی ایجاد کنید که به نوبهٔ خود، شما را به فردی مقاوم تبدیل می‌کند.»

به گفتهٔ وی، انعطاف‌پذیری روان‌شناختی به فرد اجازه می‌دهد «یک گام به عقب بردارد» و از ظرفیت‌های شناختی مغز خود برای پردازش و درک بهتر هیجاناتش استفاده کند. بگداچه توضیح داد: «هنگامی که در معرض استرس قرار می‌گیریم، اغلب احساس می‌کنیم با استرس یکی شده‌ایم؛ گویی سراسر وجودمان را استرس فرا گرفته است.» او در ادامه افزود: «اما انعطاف‌پذیری روان‌شناختی همچون آن است که یک گام به عقب رفته و به خود بگویید: ’من به خاطر این شرایط خاص، چنین احساسی دارم. حال چه اقدامی می‌توانم انجام دهم؟‘ شناسایی دقیق هیجانات، گاهی نخستین گام برای یافتن راه‌حلی متناسب با آن احساسات است.»

گزارش پایانی: اگر می‌خواهید انعطاف‌پذیری روانی بیشتری کسب کنید، توصیه می‌شود صبحانه‌ای سالم مصرف کنید، شب‌ها حداقل شش ساعت خواب باکیفیت داشته باشید، از نظر بدنی فعال باشید و مصرف روغن ماهی را در برنامهٔ غذایی خود بگنجانید.