recive – یک هفته اخیر، پس از جدی شدن احتمال توافق یک صفحه ای میان ایران و آمریکا، این صحنه شاهد تحول مهم دیگری بود که نقش ایران در تحولات منطقه را عمیقا تحت تاثیر قرار داده است؛ این تحول با کنفرانس تلفنی دونالد ترامپ با رهبران هشت کشور اسلامی و عربی شامل پاکستان، مصر، عربستان، قطر، امارات، بحرین، اردن و ترکیه آغاز شد. در این کنفرانس، که بر محور توافق با ایران صورت گرفت، ترامپ از کشورهای مزبور خواست به پیمان ابراهیم بپیوندند. او روز بعد این موضوع را در شبکه اجتماعی خود (Truth Social) که به این کنفرانس اختصاص داشت، مطرح کرد. او در این پست و اظهارنظرهای بعدی به نوعی پذیرش درخواست کشورهای (عربی و اسلامی) منطقه برای انجام توافقی با تهران را به پیوستن آنها به پیمان ابراهیم مرتبط یا مشروط نمود.
این موضعگیری ترامپ کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان، کویت و قطر را (که در جریان جنگ چهل روزه آسیبهای زیادی دیده بودند) با انتخابهای جدید و جدی روبرو خواهد ساخت: یا به پیمان ابراهیم بپیوندند، اسرائیل را به رسمیت بشناسند تا توافق با تهران نهایی شود (و جنگ ویرانگر دیگری درنگیرد) یا این درخواست ترامپ (برای پیوستن به پیمان ابراهیم) را رد نموده و خطر جنگی (میان آمریکا و ایران) را به جان بخرند که آنها اصلی ترین قربانیان آن هستند. زیرا در این جنگ، ایران دسترسی به خاک آمریکا ندارد و دسترسی آن به خاک اسرائیل نیز محدود است. در این شرایط، کشورهای عربی خلیج فارس راحتترین موقعیت برای هدف گیری، هزینه آفرینی برای اقتصاد جهانی و دستاوردسازی نظامی هستند.
این ایده توافق ترامپ نه تنها کشورهای عربی را با موقعیت سختی روبرو می نماید بلکه ایران و تهدیدهای آن علیه کشورهای منطقه را نیز در شرایط تازه ای قرار می دهد؛ در این شرایط اگر ایران به تهدیدهای خود علیه کشورهای عربی خلیج فارس ادامه دهد در واقع کشورهای منطقه را به سوی پیمان ابراهیم رانده است. در این وضعیت جدید، اسرائیل از هر دو واکنش ایران به جنگ احتمالی سود خواهد برد؛ اگر ایران به تهدید کشورهای عربی ادامه دهد در واقع آنها را به سوی پذیرش پیمان ابراهیم (برای کاستن از خطر جنگ احتمالی ایران و آمریکا) راهنمایی کرده است و اگر از این تهدیدها دست بردارد در حقیقت از موضع قبلی خود عقب نشینی کرده است.
جمهوری اسلامی ایران نمی تواند این تحول را که نقش ایران در منطقه را دستخوش دگرگونی جدی نموده نادیده بگیرد. نادیده گرفتن این تحول می تواند زمینه ظهور مجدد پیمان ابراهیم و شکسته شدن انزوای اسرائیل در منطقه (که پس از نسل کشی در غزه قوت گرفته) شود و پیروزی راهبردی را برای اسرائیل به ارمغان آورد. براین اساس نیاز است طراحان سیاست منطقه ای ایران با در نظر گرفتن تحولات اخیر در طرحهای قبلی تجدیدنظر نموده و متناسب با شرایط جدید طراحی واقع بینانه و مسئولانه ای انجام دهند. در این شرایط، هر حرکتی که به قدرت گرفتن بیشتر اسرائیل در منطقه یا کاهش انزوای آن در منطقه بیانجامد اقدامی غیرمسئولانه تلقی خواهد شد.
در این مسیر، مشورت با کشورهای منطقه، به ویژه کشورهایی که مخالف نقش آفرینی اسرائیل در منطقه می باشند (مانند ترکیه، عربستان، مصر و قطر) می تواند به یافتن راه حلهایی برای تغییر این صحنه آرایی اسرائیلی کمک نماید. یک نمونه از این راه حلها می تواند مشروط و محدود کردن حملات منطقه ای ایران (در صورت از سرگیری درگیری میان ایران و آمریکا) به کشورهایی باشد که همکاریهای علنی و مشخصی با تجاوز آمریکا و اسرائیل دارند. پیوستن فعال به پیمان ابراهیم (که امارات و بحرین به آن پیوسته اند) می تواند یک نمونه مشخص از این همکاریها به حساب آید. در واقع طراحی جامع ایران می تواند شامل مشوقهایی برای فاصله گرفتن کشورهای منطقه از آمریکا و اسرائیل و مجازاتهایی برای نزدیکی به این دو کشور متجاوز باشد.
یک نتیجه این طراحی می تواند دادن این پیام به کشورهای منطقه باشد که (برخلاف طراحی ترامپ) پیوستن به پیمان ابراهیم نه تنها امنیت این کشورها را افزایش نخواهد داد بلکه آن را در معرض خطر بیشتری قرار می دهد. این راهکارها در صورتی موثر و موفق خواهد بود که بتواند صحنه فعلی (و اسرائیلی) بازی را عوض نموده و تلاش اسرائیل برای صحنه آرایی منطقه به نفع منافع راهبردی اسرائیل را خنثی نماید.
۴۲/۴۲